Święta Boże Narodzenie

Kolędy

Kolędy to pieśni bożonarodzeniowe, utrzymywane w konwencji ściśle religijnej, początkowo wywodzące się z tradycji ludowej, potem komponowane również przez wielu wybitnych kompozytorów. Odmiana kolęd o wątkach zaczerpniętych z życia codziennego nazywane są pastorałkami, które w odróżnieniu od kolęd nie są wykorzystywane w nabożeństwach religijnych ze względu na swój świecki charakter.
Autorem pierwszej kolędy był św. Franciszek z Asyżu i była ona śpiewana w zorganizowanej przez niego szopce. Najstarsza polska kolęda to “Bądź zdrów, Królu Anielski” z 1424 r. Najsłynniejszą kolędą jest Cicha noc, którą przetłumaczono na ponad 300 języków i dialektów. Powstała w roku 1818 w małym austriackim miasteczku w Alpach. Jej autorami byli wikary miejscowego kościoła ks. Józef Mohr oraz jego organista Franz Gruber.

Najstarsza zachowana polska kolęda, pochodząca z 1424 roku, zaczyna się od słów “Zdrów bądź, Królu Anielski”. Pierwotnie na początku XV wieku tłumaczono na język polski kolędy ze śpiewników braci czeskich. Wzrost popularności gatunku nastąpił na przełomie XVII i XVIII wieku, wtedy ustalił się sam termin kolęda w znaczeniu pieśni bożonarodzeniowej. Powstała wówczas jedna z najważniejszych polskich kolęd “W żłobie leży” przypisywana Piotrowi Skardze - do melodii poloneza koronacyjnego króla Władysława IV. Inną ważną kolędę “Bóg się rodzi”, do melodii w rytmie poloneza, napisał Franciszek Karpiński.